Vì sao kinh nguyệt đến không đều ở tuổi dậy thì?

Hiểu về những thay đổi của cơ thể và khi nào cần được chú ý

Kinh nguyệt không phải lúc nào cũng xuất hiện đúng một ngày cố định mỗi tháng. Đặc biệt trong những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên, chu kỳ có thể chưa đều: có tháng đến sớm hơn, có tháng đến muộn hơn hoặc khoảng cách giữa hai kỳ kinh thay đổi.

Điều này có thể là một phần bình thường của quá trình cơ thể trưởng thành, nhưng không phải mọi trường hợp kinh nguyệt không đều đều là sinh lý. Vì vậy, điều quan trọng là hiểu được đâu là thay đổi thường gặp và đâu là dấu hiệu cần được kiểm tra.

1. Chu kỳ kinh nguyệt ở tuổi dậy thì như thế nào?

Chu kỳ kinh nguyệt được tính từ ngày đầu tiên có kinh của một kỳ đến ngày đầu tiên có kinh của kỳ tiếp theo.

Ở tuổi vị thành niên, chu kỳ thường kéo dài khoảng 21–45 ngày, và mỗi kỳ kinh thường kéo dài không quá 7 ngày. Vì vậy, không phải ai cũng có chu kỳ đúng 28 ngày.

Trong những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên, chu kỳ thường chưa ổn định. Nguyên nhân chủ yếu là hệ thống hormone điều khiển hoạt động của buồng trứng vẫn đang hoàn thiện. Khi quá trình rụng trứng chưa diễn ra đều đặn, khoảng cách giữa các kỳ kinh cũng có thể thay đổi.

Nói cách khác, một vài lần kinh nguyệt không đều trong giai đoạn đầu sau kỳ kinh đầu tiên không nhất thiết có nghĩa là cơ thể đang mắc bệnh.

2. Vì sao những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên thường không đều?

Để kinh nguyệt diễn ra đều đặn, nhiều cơ quan và hormone phải phối hợp với nhau, trong đó có vùng hạ đồi, tuyến yên và buồng trứng.

Ở tuổi dậy thì, hệ thống này vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, quá trình rụng trứng có thể chưa xảy ra đều đặn.

Khi không xảy ra rụng trứng, sự thay đổi của các hormone trong cơ thể cũng khác với một chu kỳ có rụng trứng. Niêm mạc tử cung vì thế có thể phát triển và bong ra không theo một nhịp đều đặn, dẫn đến:

khoảng cách giữa các kỳ kinh thay đổi;
có tháng đến kinh muộn hơn;
đôi khi có kỳ kinh kéo dài hoặc ra nhiều máu hơn bình thường.

Đây là một trong những lý do khiến kinh nguyệt thường chưa ổn định trong những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên.

Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp kinh nguyệt không đều ở tuổi dậy thì đều là do cơ thể chưa trưởng thành. Các nguyên nhân khác cũng có thể xuất hiện.

3. Những nguyên nhân khác có thể khiến kinh nguyệt không đều

3.1. Căng thẳng tâm lý và thiếu năng lượng

Học tập căng thẳng, áp lực tâm lý, thay đổi thói quen sinh hoạt hoặc thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến quá trình điều hòa hormone sinh sản.

Bên cạnh đó, ăn uống không đủ năng lượng, giảm cân nhanh, rối loạn ăn uống hoặc tập luyện thể thao quá mức cũng có thể khiến cơ thể giảm hoạt động của hệ thống hormone sinh sản. Khi tình trạng này kéo dài, kinh nguyệt có thể thưa hoặc ngừng trong một thời gian.

Điều đáng chú ý là vấn đề không đơn giản chỉ nằm ở việc “gầy” hay “mập”, mà còn liên quan đến sự cân bằng giữa lượng năng lượng cơ thể nhận được và lượng năng lượng cơ thể tiêu hao.

3.2. Hội chứng buồng trứng đa nang

Hội chứng buồng trứng đa nang là một rối loạn nội tiết có thể liên quan đến tình trạng rụng trứng không đều và tăng hormone androgen.

Ở tuổi dậy thì, việc nhận biết hội chứng này cần đặc biệt thận trọng vì một số biểu hiện của hội chứng có thể trùng với những thay đổi sinh lý bình thường của tuổi dậy thì.

Vì vậy, không thể kết luận một người mắc hội chứng buồng trứng đa nang chỉ vì kinh nguyệt không đều.

Theo hướng dẫn quốc tế năm 2023, việc đánh giá tình trạng kinh nguyệt ở tuổi vị thành niên cần dựa vào số năm kể từ kỳ kinh đầu tiên. Chẳng hạn:

Trong năm đầu tiên sau kỳ kinh đầu tiên: chu kỳ không đều có thể là một phần của quá trình dậy thì.
Từ hơn 1 năm đến dưới 3 năm: chu kỳ dưới 21 ngày hoặc trên 45 ngày được xem là không đều.
Sau hơn 3 năm: chu kỳ dưới 21 ngày, trên 35 ngày hoặc có dưới 8 kỳ kinh trong một năm được xem là không đều.
Sau hơn 1 năm kể từ kỳ kinh đầu tiên: nếu có bất kỳ khoảng cách nào giữa hai kỳ kinh kéo dài trên 90 ngày thì cần được đánh giá.

Việc chẩn đoán hội chứng buồng trứng đa nang ở tuổi vị thành niên cần được thực hiện bởi nhân viên y tế và phải loại trừ những nguyên nhân khác có thể gây rối loạn kinh nguyệt.

3.3. Các rối loạn nội tiết khác

Kinh nguyệt không đều cũng có thể liên quan đến một số rối loạn nội tiết khác, chẳng hạn như:

rối loạn chức năng tuyến giáp;
tăng hormone prolactin;
một số rối loạn liên quan đến tuyến yên hoặc tuyến thượng thận;
những bất thường khác ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng.

Các tình trạng này thường cần được đánh giá dựa trên toàn bộ triệu chứng, tiền sử và thăm khám, thay vì chỉ dựa vào việc chu kỳ kinh nguyệt có đều hay không.

3.4. Một số bệnh lý và thuốc

Một số bệnh lý mạn tính, thay đổi sức khỏe đáng kể hoặc thuốc đang sử dụng cũng có thể ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt.

Đặc biệt, nếu kinh nguyệt vốn ổn định nhưng đột ngột thay đổi rõ rệt, cần xem xét cả những thay đổi gần đây về sức khỏe, cân nặng, chế độ ăn, hoạt động thể lực, thuốc đang sử dụng và các triệu chứng đi kèm.

4. Khi nào kinh nguyệt không đều cần được chú ý?

Không phải cứ kinh nguyệt không đều là phải lo lắng. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cho thấy bạn nên trao đổi với cha mẹ, người chăm sóc hoặc nhân viên y tế.

Những trường hợp cần được đánh giá:

Khoảng cách giữa các kỳ kinh:

Chưa có kinh đến 15 tuổi
Kinh nguyệt xuất hiện thường xuyên hơn mỗi 21 ngày hoặc thưa hơn mỗi 45 ngày ở tuổi vị thành niên.
Sau hơn một năm kể từ kỳ kinh đầu tiên, có một khoảng cách trên 90 ngày giữa hai kỳ kinh.

Lượng máu và thời gian hành kinh:

Kinh nguyệt kéo dài trên 7 ngày.
Máu kinh ra nhiều đến mức phải thay băng vệ sinh hoặc sản phẩm kinh nguyệt mỗi 1–2 giờ, đặc biệt nếu tình trạng này lặp lại trong nhiều giờ.
Ra máu nhiều kèm theo biểu hiện mệt mỏi, chóng mặt hoặc có tiền sử thiếu máu.

Các triệu chứng đi kèm:

Rậm lông bất thường hoặc mụn trứng cá nặng đi kèm với kinh nguyệt không đều.
Giảm cân nhanh, ăn uống hạn chế hoặc tập luyện thể lực với cường độ cao.
Đau bụng kinh rất dữ dội hoặc ảnh hưởng đáng kể đến học tập và sinh hoạt.
Kinh nguyệt thay đổi rõ rệt sau một giai đoạn trước đó vốn khá đều.

Những dấu hiệu này không đồng nghĩa với việc chắc chắn đang mắc một bệnh lý nào đó. Chúng chỉ cho thấy việc đánh giá thêm có thể cần thiết.

5. Vì sao cần quan tâm đến tình trạng ra máu nhiều?

Ra máu kinh nhiều hoặc kéo dài có thể khiến cơ thể mất sắt và dẫn đến thiếu máu thiếu sắt.

Tổ chức Y tế Thế giới xác định trẻ vị thành niên đang có kinh là một trong những nhóm có nguy cơ thiếu máu đáng chú ý; mất máu do kinh nguyệt là một trong những yếu tố có thể góp phần vào thiếu sắt và thiếu máu.

Vì vậy, nếu kỳ kinh kéo dài hoặc ra máu nhiều, đặc biệt khi đi kèm mệt mỏi, chóng mặt, yếu sức hoặc khó tập trung, không nên chỉ nghĩ rằng “tuổi dậy thì nên như vậy”.

6. Theo dõi kinh nguyệt như thế nào?

Một cách đơn giản để hiểu cơ thể mình là ghi lại chu kỳ kinh nguyệt.

Bạn có thể ghi:

ngày đầu tiên của mỗi kỳ kinh;
số ngày kéo dài của kỳ kinh;
lượng máu kinh có nhiều bất thường hay không;
các triệu chứng đi kèm như đau bụng, chóng mặt hoặc mệt mỏi;
những thay đổi đáng kể về cân nặng, chế độ ăn, tập luyện hoặc sức khỏe.

Việc ghi chép này giúp bạn nhận ra sự thay đổi của chu kỳ theo thời gian và cung cấp thông tin hữu ích nếu cần trao đổi với nhân viên y tế.

7. Kết luận

Kinh nguyệt không đều ở tuổi dậy thì có thể là một phần của quá trình cơ thể đang trưởng thành, đặc biệt trong những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên. Nguyên nhân thường gặp là quá trình rụng trứng chưa diễn ra đều đặn.

Tuy nhiên, kinh nguyệt không đều cũng có thể liên quan đến căng thẳng, thiếu năng lượng, thay đổi cân nặng, tập luyện quá mức, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc những rối loạn sức khỏe khác.

Vì vậy, thay vì lo lắng khi chu kỳ không đến đúng ngày, hãy theo dõi chu kỳ, quan sát những thay đổi của cơ thể và tìm kiếm sự tư vấn y tế khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

💗 Chu kỳ chưa đều không đáng sợ, điều quan trọng là bạn theo dõi, lắng nghe cơ thể và biết khi nào cần hỏi bác sĩ.

WHY DO PERIODS COME IRREGULARLY DURING PUBERTY?

Understanding changes in the body and when to pay attention

Periods do not always arrive on the same fixed day each month. Especially in the first years after the first period, the cycle may not yet be regular: some months come earlier, some come later, or the gap between two periods changes.

This can be a normal part of the body maturing, but not every case of irregular periods is physiological. So it is important to understand which changes are common and which are signs that need checking.

What does the menstrual cycle look like in puberty?

The menstrual cycle is counted from the first day of one period to the first day of the next period.

In adolescents, cycles usually last about 21–45 days, and each period usually lasts no more than 7 days. So not everyone has a cycle of exactly 28 days.

In the first years after the first period, the cycle is often unsettled. The main reason is that the hormone system that controls the ovaries is still maturing. When ovulation is not yet regular, the gap between periods can also change.

In other words, a few irregular periods in the early stage after the first period do not necessarily mean the body is ill.

Why are the first years after the first period often irregular?

For periods to be regular, many organs and hormones must work together, including the hypothalamus, the pituitary gland and the ovaries.

In puberty, this system is still maturing. So ovulation may not yet happen regularly.

When ovulation does not occur, the hormone changes in the body also differ from those of a cycle with ovulation. The lining of the uterus may therefore build up and shed without a steady rhythm, leading to: ● changing gaps between periods; ● some months coming late; ● sometimes a period that lasts longer or is heavier than usual.

This is one of the reasons periods are often unsettled in the first years after the first period.

However, we should not assume that every case of irregular periods in puberty is due to an immature body. Other causes can also appear.

Other possible causes of irregular periods

3.1. Stress and low energy

Study pressure, psychological stress, changes in daily habits or lack of sleep can affect the regulation of reproductive hormones.

In addition, eating too little energy, losing weight quickly, eating disorders or excessive sport can also make the body slow down its reproductive hormone system. When this goes on, periods can become sparse or stop for a while.

It is worth noting that the issue is not simply being “thin” or “heavy”, but also the balance between the energy the body takes in and the energy it burns.

3.2. Polycystic ovary syndrome

Polycystic ovary syndrome is an endocrine disorder that can be linked to irregular ovulation and raised androgen hormones.

In puberty, recognizing this syndrome needs special care because some of its features can overlap with normal changes of puberty.

So it cannot be concluded that someone has polycystic ovary syndrome just because periods are irregular.

According to the 2023 international guideline, evaluating menstruation in adolescents depends on the number of years since the first period. For example:

In the first year after the first period: irregular cycles can be part of puberty.
From more than 1 year to less than 3 years: cycles shorter than 21 days or longer than 45 days are considered irregular.
After more than 3 years: cycles shorter than 21 days, longer than 35 days or fewer than 8 periods a year are considered irregular.
More than 1 year after the first period: any gap of more than 90 days between two periods needs evaluation.

Diagnosing polycystic ovary syndrome in adolescents must be done by a health professional, after ruling out other causes that can disturb periods.

3.3. Other endocrine disorders

Irregular periods can also be linked to some other endocrine disorders, such as:

thyroid dysfunction;
raised prolactin;
some disorders of the pituitary or adrenal glands;
other abnormalities that affect ovulation.

These conditions usually need to be evaluated based on the full set of symptoms, history and examination, rather than only on whether the cycle is regular.

3.4. Some illnesses and medicines

Some chronic illnesses, significant health changes or medicines being taken can also affect the menstrual cycle.

In particular, if periods were stable but suddenly change clearly, recent changes in health, weight, diet, physical activity, medicines and accompanying symptoms should all be considered.

When do irregular periods need attention?

Irregular periods are not always a reason to worry. However, some signs suggest you should talk with a parent, a carer or a health professional.

Cases that need evaluation:

Gaps between periods:

No period by age 15
Periods coming more often than every 21 days or less often than every 45 days in adolescence.
More than a year after the first period, a gap of more than 90 days between two periods.

Amount of blood and length of bleeding:

A period lasting more than 7 days.
Bleeding so heavy that you must change a pad or other menstrual product every 1–2 hours, especially if this repeats for several hours.
Heavy bleeding with tiredness, dizziness or a history of anemia.

Accompanying symptoms:

Unusual hair growth or severe acne together with irregular periods.
Rapid weight loss, restricted eating or high-intensity training.
Very severe cramps or cramps that significantly affect school and daily life.
A clear change in periods after a time when they were fairly regular.

These signs do not mean you definitely have a disease. They only show that further evaluation may be needed.

Why does heavy bleeding matter?

Heavy or long periods can make the body lose iron and lead to iron deficiency anemia.

The World Health Organization identifies adolescents who are menstruating as one of the groups at notable risk of anemia; menstrual blood loss is one of the factors that can contribute to iron deficiency and anemia.

So if a period is long or heavy, especially with tiredness, dizziness, weakness or trouble concentrating, do not simply think “that is how puberty is”.

How to track your periods

A simple way to understand your body is to record your menstrual cycle.

You can note:

the first day of each period;
how many days each period lasts;
whether the amount of blood is unusually heavy;
accompanying symptoms such as cramps, dizziness or tiredness;
significant changes in weight, diet, exercise or health.

These notes help you see changes in your cycle over time and give useful information if you need to talk with a health professional.

Conclusion

Irregular periods in puberty can be part of the body maturing, especially in the first years after the first period. The usual reason is that ovulation is not yet regular.

However, irregular periods can also be linked to stress, low energy, weight changes, excessive exercise, polycystic ovary syndrome or other health disorders.

So instead of worrying when the cycle does not arrive on the expected day, keep track of your cycle, watch the changes in your body and seek medical advice when abnormal signs appear.

💗 An irregular cycle is nothing to fear, what matters is that you keep track, listen to your body and know when to ask a doctor.

Tài liệu tham khảo:

American College of Obstetricians and Gynecologists, (2015), “Committee Opinion No. 651: menstruation in girls and adolescents, using the menstrual cycle as a vital sign”, Obstetrics & Gynecology, 126(6), pp. e143–e146. (https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000001215)
Teede H.J., Tay C.T., Laven J., et al., (2023), “Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome”, Fertility and Sterility, 120(4), pp. 767–793. (https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2023.07.025)
Anthon C., Steinmann M., Vidal A., et al., (2024), “Menstrual disorders in adolescence: diagnostic and therapeutic challenges”, Journal of Clinical Medicine, 13(24), pp.1–10. (https://doi.org/10.3390/jcm13247668)
Gordon C.M., Ackerman K.E., Berga S.L., et al., (2017), “Functional hypothalamic amenorrhea: an Endocrine Society clinical practice guideline”, The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 102(5), pp. 1413–1439. (https://doi.org/10.1210/jc.2017-00131)
American College of Obstetricians and Gynecologists, (2019), “Committee Opinion No. 785: screening and management of bleeding disorders in adolescents with heavy menstrual bleeding”, Obstetrics & Gynecology, 134(3), pp. e71–e83. (https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000003411)
World Health Organization, (2025), “Anaemia”, WHO Fact sheets. (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anaemia)

Nguyễn Ngọc Tường Vy