Cúm mùa là gì? Triệu chứng như thế nào

Cúm mùa là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm lưu hành ở tất cả các nơi trên thế giới. Các triệu chứng của cúm mùa bao gồm sốt đột ngột, ho (thường là ho khan), đau đầu, đau cơ và khớp, mệt mỏi, đau họng và chảy nước mũi. Ho có thể nặng và kéo dài từ hai tuần trở lên.

Tình hình cúm mùa trên thế giới

Có từ 290.000 đến 650 000 ca tử vong hàng năm liên quan đến cúm mùa, theo ước tính mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (US-CDC), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các đối tác y tế toàn cầu.

Tình hình cúm mùa tại Việt Nam

Năm 2024, theo thống kê của Bộ Y tế, Việt Nam ghi nhận 289.876 ca cúm mùa, 8 ca tử vong. Số ca nhiễm giảm 17,9% so với năm 2023 (353.108 ca), nhưng số tử vong tăng 5 trường hợp. Chuyên gia khuyến cáo, những người có bệnh nền, cao tuổi, người có hệ miễn dịch suy giảm cần đặc biệt cẩn trọng khi nhiễm cúm.

Hiện nay ở Việt Nam có 3 chủng phổ biến nhất là cúm A, B và C; được phân loại dựa trên đặc điểm kháng nguyên, cùng với khả năng lây lan và gây bệnh. Trong đó, cúm A và B là nguy hiểm nhất.

Các chủng loại cúm

Tình hình cúm  A 

Tỷ lệ mắc cúm A chiếm đa số trong tổng số các ca nhiễm cúm mùa hàng năm, ước tính lên tới 75%, chủ yếu là 2 chủng: A (H1N1) và A (H3N2). Bởi vì có nhiều phân nhóm, vật chủ đa dạng cùng tỷ lệ đột biến cao, nên Influenza A có khả năng tạo nên các đại dịch cúm. Đây cũng là lý do vaccine cần cập nhật hàng năm và chúng ta cũng được khuyến cáo cần phải tiêm nhắc lại vaccine cúm để đối phó với chủng cúm mùa mới.

Đại dịch cúm A/H1N1 năm 2009 ở Việt Nam:

Đây được xem là 1 trong 7 trận dịch lớn trong lịch sử Việt Nam. Năm 2009, Việt Nam là quốc gia thứ 23 ghi nhận có người nhiễm cúm A/H1N1; với ca bệnh đầu tiên ngày 31/05/2009 từ một sinh viên trở về từ Hoa Kì. Mặc dù đã nỗ lực ngăn chặn dịch bệnh, nhưng đến 30/07/2009 đã có gần 800 trường hợp nhiễm bệnh ở gần 30 tỉnh, thành phố trên cả 3 miền Bắc – Trung – Nam.

Cúm thông thường có thể gây tử vong cho người già và trẻ em, trong khi đó cúm A (H1N1) lại gây tử vong cao nhất cho độ tuổi từ 20 – 40. Theo báo cáo của Bộ Y tế Việt Nam, tính đến 10/02/2010, Việt Nam có 11.186 trường hợp mắc cúm H1N1, trong đó có 58 ca tử vong.

Tình hình bệnh cúm tại Việt Nam từ năm 2024 đến đầu năm 2025:

Cúm A (H1N1):

Thông tin trên Báo Công Thương tổng hợp – Bộ Y tế cho biết, số ca mắc cúm tại Việt Nam có xu hướng gia tăng cục bộ từ cuối năm 2024 và trong dịp Tết Nguyên đán. Cụ thể, trong năm 2024, Việt Nam ghi nhận 289.876 ca cúm mùa với 8 trường hợp tử vong, trong đó có 4 ca do cúm A (H1N1) tại Bình Định – đều là những bệnh nhân có bệnh lý nền nặng, không phát hiện biến thể mới của virus. Một số địa phương có số ca mắc cao gồm Thanh Hóa, Thái Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh và Sơn La.

Từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước đã ghi nhận 912 ca mắc cúm, không có trường hợp tử vong. Con số này đã giảm tới 97% so với năm 2024, khi có tới 34.442 ca mắc được báo cáo.

Các chủng cúm A khác:

Vào ngày 9/4/2024, Văn phòng Y tế Quốc tế Việt Nam đã thông báo cho WHO về một trường hợp nhiễm virus cúm gia cầm A/H9N2 ở người. Đây là trường hợp nhiễm virus cúm gia cầm A/H9N2 ở người đầu tiên được báo cáo tại Việt Nam.

Ngày 25/03/2024, Việt Nam đã thông báo cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về một trường hợp nhiễm virus cúm A/H5N1 ở một nam giới 21 tuổi không có bệnh lý nền, ca bệnh này đã tử vong vào ngày 23/03. Theo thống kê từ năm 2003 đến 25/3/2024, Việt Nam đã ghi nhận 129 ca nhiễm cúm A (H5N1) ở người, trong đó có 65 ca tử vong.

Tình hình cúm B ở Việt Nam:

Theo Hệ thống trung tâm tiêm chủng vắc xin cho trẻ em & người lớn, tuy cúm B ít được nhắc đến và ít khả năng tạo nên đại dịch bệnh nhưng có thể gây dịch bệnh theo mùa, với tỷ lệ người mắc bệnh cúm B vẫn khá cao khoảng 25% mỗi năm. Trong vụ dịch cúm năm 2019, 2020 thì bệnh nhân bị nhiễm cúm B thấp chiếm tỷ lệ 10,5%.

Tình hình cúm C ở Việt Nam

Được xác định vào năm 1950, cúm C ít phổ biến hơn và thường chỉ gây bệnh nhẹ ở người. Cúm C không gây ra đại dịch và không có phân nhóm phức tạp như cúm A và B.

Virus cúm C lưu hành chủ yếu vào mùa đông đến đầu mùa hè, gây ra bệnh hô hấp nhẹ. Ở Việt Nam hiện chưa có ghi nhận số liệu thống kê về tình trạng ca mắc bệnh, các trường hợp nhiễm bệnh chủ yếu là trẻ em dưới 6 tuổi.

 

Sương Sương, Duy Tiến