Buồn bã và lo âu ở mức độ nhẹ có thể là những phản ứng tâm lý bình thường trước các khó khăn hoặc biến cố trong cuộc sống. Tuy nhiên, khác với những cảm xúc thoáng qua này, trầm cảm là một rối loạn tâm trạng kéo dài, ảnh hưởng đến cảm xúc, suy nghĩ, hành vi và khả năng sinh hoạt hằng ngày của người bệnh. Nghiên cứu cho thấy trầm cảm là do sự kết hợp của các yếu tố di truyền, sinh học, môi trường và tâm lý.Trầm cảm có thể xảy ra ở mọi người, không phân biệt giới tính hay độ tuổi. Tuy nhiên, rối loạn này được ghi nhận phổ biến hơn ở phụ nữ. Theo các thống kê dịch tễ học toàn cầu, phụ nữ có tỉ lệ mắc trầm cảm cao hơn nam giới khoảng 1,5-2 lần.

Các triệu chứng phổ biến khác của trầm cảm ngoài buồn bã còn bao gồm:
Lo lắng hoặc cáu kỉnh
Cảm giác tuyệt vọng, vô giá trị hoặc bất lực.
Mất hứng thú hoặc niềm vui đối với các sở thích và hoạt động.
Mệt mỏi, thiếu năng lượng hoặc cảm thấy chậm chạp.
Khó tập trung, khó ghi nhớ hoặc khó đưa ra quyết định.
Thay đổi về giấc ngủ hoặc khẩu vị
Đau nhức cơ thể không rõ nguyên nhân.
Suy nghĩ về cái chết, tự tử hoặc các nỗ lực tự tử

Vậy tại sao trầm cảm lại phổ biến hơn ở phụ nữ? Sự chênh lệch này bắt nguồn từ nhiều yếu tố gắn với kinh tế, xã hội. Phụ nữ được cho là chịu nhiều áp lực hơn nam giới. Họ chịu đựng “gánh nặng kép”, mặc dù cũng đi làm như nam giới, nhưng họ vẫn phải làm việc nhà, chăm sóc con cái và những thành viên già yếu, bệnh tật trong gia đình. Bất bình đẳng giới vẫn là một vấn đề đáng lo ngại. Định kiến giới áp đặt lên những người phụ nữ khiến họ trở nên lo âu và chịu áp lực nhiều hơn, nhưng khó tìm được sự đồng cảm và thấu hiểu từ mọi người xung quanh. Nguyên nhân thứ ba nằm ở tỷ lệ bạo lực giới ở mức cao. Tại Việt Nam, gần 63% phụ nữ từng trải qua ít nhất một hình thức bạo lực trong đời.

Dưới góc nhìn của sinh lý học, phụ nữ có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn nam giới liên quan đến sự dao động nồng độ estrogen xảy ra trong các sự kiện của chu kỳ sinh sản, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, một thời kỳ đặc trưng bởi sự dao động mạnh về nồng độ estrogen và sự gia tăng các trường hợp trầm cảm mới khởi phát và tái phát. Estrogen đóng vai quan trọng giúp tăng cường serotonin và số lượng thụ cảm thể serotonin ở não bộ, đồng thời tác động lên sự sản xuất và hiệu quả của endorphin – một chất giúp mang lại cảm xúc tích cực. Tuy nhiên, các cơ chế cơ bản giải thích sự biến động estrogen tác động lên cảm xúc của phụ nữ như thế nào vẫn chưa rõ ràng. Ngoài ra, phụ nữ được cho là có phản ứng của trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA axis) nhạy hơn với stress so với nam giới. Một số nghiên cứu cho thấy nữ giới có xu hướng tăng hoạt hóa hệ thống corticotropin-releasing factor (CRF) và duy trì nồng độ cortisol kéo dài hơn trong điều kiện stress mãn tính. Sự hoạt hóa quá mức của HPA axis được xem là một trong những cơ chế quan trọng liên quan đến sinh bệnh học của trầm cảm.

Mặt khác, di truyền cũng có thể ảnh hưởng đến sự chênh lệch giữa tỉ lệ trầm cảm giữa nam và nữ. Tính di truyền của rối loạn trầm cảm nặng được ước tính là 30-40%, dù còn nhiều tranh cãi, nhưng có bằng chứng chỉ ra rằng nguy cơ di truyền ở phụ nữ cao hơn so với nam giới.

Trầm cảm không phải do bất cứ điều gì người phụ nữ đã làm hoặc không làm gây ra, và đó cũng không phải là điều họ có thể “tự khỏi” được. Hầu hết phụ nữ cần điều trị để cảm thấy tốt hơn. Hiểu được bản chất của bệnh trầm cảm và tính nhạy cảm với trầm cảm của phụ nữ là cách chúng ta thấu hiểu và đồng hành cùng những người phụ nữ thân yêu quanh ta để giúp họ vượt qua những giai đoạn “biến động” và chia sẻ những khó khăn, áp lực.
—————————————————————-

Depression in Women

Mild sadness and anxiety can be normal psychological reactions to difficulties or life events. However, unlike these temporary emotions, depression is a persistent mood disorder that affects a person’s emotions, thoughts, behavior, and ability to function in daily life. Research suggests that depression results from a combination of genetic, biological, environmental, and psychological factors. Depression can occur in anyone, regardless of gender or age. However, the disorder is reported to be more common in women. According to global epidemiological statistics, women are approximately 1.5 to 2 times more likely to experience depression than men.

Common symptoms of depression, in addition to sadness, include:
Anxiety or irritability
Feelings of hopelessness, worthlessness, or helplessness
Loss of interest or pleasure in hobbies and activities
Fatigue, lack of energy, or feeling slowed down
Difficulty concentrating, remembering, or making decisions
Changes in sleep or appetite
Unexplained physical aches and pains
Thoughts of death, suicide, or suicide attempts

So why is depression more common in women? This disparity arises from multiple socioeconomic factors. Women are often considered to face greater pressure than men. They bear a “double burden”: although they work outside the home just as men do, they are still expected to handle household responsibilities, care for children, and look after elderly or ill family members. Gender inequality also remains a serious concern. Gender stereotypes imposed on women can make them feel more anxious and pressured, while at the same time making it harder for them to receive empathy and understanding from those around them. A third factor is the high prevalence of gender-based violence. In Vietnam, nearly 63% of women have experienced at least one form of violence during their lifetime.

From a physiological perspective, women’s higher risk of depression compared to men is associated with fluctuations in estrogen levels that occur during reproductive events, particularly during the menopausal transition. This period is characterized by major hormonal fluctuations and an increase in both new-onset and recurrent depression. Estrogen plays an important role in enhancing serotonin activity and increasing the number of serotonin receptors in the brain. It also affects the production and effectiveness of endorphins, chemicals that contribute to positive emotions. However, the underlying mechanisms explaining how estrogen fluctuations influence women’s emotions are still not fully understood. In addition, women are believed to have a hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis that is more sensitive to stress than that of men. Some studies suggest that women tend to show greater activation of the corticotropin-releasing factor (CRF) system and maintain elevated cortisol levels for longer periods under chronic stress. Overactivation of the HPA axis is considered one of the key mechanisms involved in the pathophysiology of depression.

On the other hand, genetics may also contribute to the difference in depression rates between men and women. The heritability of major depressive disorder is estimated to be around 30–40%. Although there is still debate, some evidence suggests that the genetic risk may be higher in women than in men.

Depression is not caused by anything a woman did or failed to do, nor is it something she can simply “snap out of.” Most women require treatment in order to feel better. Understanding the nature of depression and women’s vulnerability to it allows us to empathize with and support the women around us, helping them overcome periods of emotional instability and share the burdens and pressures they face.

_____________________
𝐓𝐡𝐞 𝐈𝐧𝐡𝐞𝐫𝐞𝐧𝐭 𝐇𝐞𝐫 – 𝐕𝐨̂́𝐧 𝐝𝐢̃ 𝐯𝐞̣𝐧 𝐧𝐠𝐮𝐲𝐞̂𝐧

Tài liệu tham khảo/ References
[1] U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health, (2023). Depression in Women: 4 Things to Know. NIH Publication No. 23-MH-4779
[2] Albert PR. Why is depression more prevalent in women? J Psychiatry Neurosci. 2015 Jul;40(4):219-21. doi: 10.1503/jpn.150205. PMID: 26107348; PMCID: PMC4478054.
[3] Fine, S.L., Ramaiya, A., Li, M. et al. Mental health among sexually and gender diverse adolescents in Indonesia and Vietnam: Results from the National Adolescent Mental Health Surveys. Child Adolesc Psychiatry Mental Health 19 (Suppl 1), 82 (2025). https://doi.org/10.1186/s13034-025-00921-5
[4] Wharton W, Gleason CE, Olson SR, Carlsson CM, Asthana S. Neurobiological Underpinnings of the Estrogen – Mood Relationship. Curr Psychiatry Rev. 2012 Aug 1;8(3):247-256. doi: 10.2174/157340012800792957. PMID: 23990808; PMCID: PMC3753111.